Darkfox Health Education
Trang chủ › Cảnh Báo Y Tế

Nguy cơ nhiễm độc từ thuốc lậu mua qua mạng xã hội

Ban biên tập Darkfox Health Education · · Cập nhật
Nguy cơ nhiễm độc từ thuốc lậu mua qua mạng xã hội

Thuốc lậu mua qua mạng xã hội có thể gây nhiễm độc theo nhiều cách: chứa hoạt chất bị cấm hoặc không khai báo, hàm lượng cao hơn nhiều so với ghi trên nhãn, lẫn kim loại nặng hoặc tạp chất từ quá trình sản xuất thủ công, hoặc đơn giản là bị bảo quản sai đến mức biến chất. Người mua không có cách nào biết chắc trong gói hàng nhận được có gì. Bài viết giúp bạn hiểu vì sao kênh này đặc biệt rủi ro, những dấu hiệu nhiễm độc cần cấp cứu, và cách tự bảo vệ.

Vì sao mạng xã hội trở thành nơi bán thuốc lậu

Mạng xã hội cho phép người bán tiếp cận hàng chục nghìn người chỉ bằng một video hay một bài đăng, không cần cửa hàng, không cần giấy phép. Thuật toán ưu tiên nội dung gây chú ý, nên những lời quảng cáo kiểu «giảm mười ký trong một tháng», «hết đau khớp sau ba ngày» lan truyền rất nhanh. Người bán có thể đổi tài khoản khi bị báo cáo, giao hàng qua dịch vụ vận chuyển, nhận tiền qua tài khoản cá nhân. Tất cả khiến việc truy vết khó khăn.

Người mua thì bị hấp dẫn bởi sự tiện lợi, giá rẻ, lời chứng thực từ «khách hàng» và cảm giác riêng tư khi không phải ra nhà thuốc. Với những sản phẩm nhạy cảm như thuốc cường dương, thuốc giảm cân, thuốc ngủ, cảm giác riêng tư này là lý do lớn.

Những con đường dẫn đến nhiễm độc

Hoạt chất ẩn không khai báo

Sản phẩm được quảng cáo là «thảo dược», «tự nhiên» nhưng có thể chứa tân dược trộn vào để tạo hiệu quả nhanh. Các nhóm từng được cơ quan quản lý ở nhiều nước cảnh báo bao gồm corticoid trong sản phẩm xương khớp, chất ức chế thèm ăn hoặc lợi tiểu trong sản phẩm giảm cân, chất tương tự thuốc điều trị rối loạn cương trong sản phẩm «bổ thận tráng dương». Người dùng không biết mình đang dùng tân dược nên không thể cân nhắc chống chỉ định.

Sai liều nghiêm trọng

Thuốc lậu sản xuất trong điều kiện không kiểm soát có hàm lượng không đồng đều. Một viên có thể gần như không có hoạt chất, viên khác lại có lượng cao gấp nhiều lần. Đây là nguyên nhân dẫn đến ngộ độc cấp, đặc biệt với các thuốc có khoảng an toàn hẹp.

Tạp chất và kim loại nặng

Một số sản phẩm dạng hoàn, bột thủ công từng bị phát hiện ở nước ngoài có chứa chì, thủy ngân, asen. Tạp chất có thể tích lũy dần, gây tổn thương thận, thần kinh, máu mà không có triệu chứng rõ ràng ban đầu.

Biến chất do bảo quản

Hàng lậu thường được cất trong kho tạm, vận chuyển xuyên biên giới, qua nhiều tay. Nhiệt độ cao, độ ẩm làm thuốc phân hủy, có thể tạo ra sản phẩm phân hủy có hại.

Nhóm sản phẩm thường bị rao bán trên mạng

Nhóm sản phẩmLời quảng cáo hay gặpRủi ro chính
Giảm cân, tăng cânKết quả nhanh, không cần ăn kiêngTim mạch, thần kinh, rối loạn điện giải
Xương khớp, goutThảo dược gia truyền, khỏi dứt điểmCorticoid ẩn, biến chứng chuyển hóa
Sinh lý namHiệu quả tức thì, không tác dụng phụHạ huyết áp nguy hiểm khi dùng cùng thuốc tim mạch
Thuốc ngủ, an thầnNgủ ngon, không cần đơnỨc chế hô hấp, phụ thuộc thuốc
Thuốc «xách tay» trị bệnh nặngHàng ngoại, giá rẻ hơn bệnh việnThuốc giả, điều trị thất bại

Về thuốc giảm cân, bạn có thể đọc chi tiết trong bài cảnh báo thuốc giảm cân không nguồn gốc; về thuốc ngủ, xem bài tác hại của thuốc ngủ mua trôi nổi.

Dấu hiệu nhiễm độc cần đi cấp cứu

Gọi 115 hoặc đến cơ sở y tế gần nhất nếu sau khi dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc, bạn hoặc người thân có:

  • Khó thở, thở chậm hoặc thở rít.
  • Đau ngực, tim đập rất nhanh hoặc không đều.
  • Lơ mơ, khó đánh thức, co giật, lú lẫn.
  • Nôn nhiều, nôn ra máu, đau bụng dữ dội.
  • Phát ban lan nhanh, sưng môi, lưỡi, mặt.
  • Vàng da, nước tiểu sẫm màu, tiểu rất ít.
  • Choáng váng, ngất khi đứng dậy.

Không tự gây nôn, không cho uống thêm thuốc hay «giải độc» theo mẹo truyền miệng. Mang theo sản phẩm, bao bì, tin nhắn mua hàng để bác sĩ có thông tin.

Nhiễm độc mạn tính: nguy hiểm vì âm thầm

Không phải mọi trường hợp đều cấp tính. Nhiều người dùng sản phẩm lậu nhiều tháng mới phát hiện vấn đề khi đi khám vì lý do khác: men gan tăng, chức năng thận giảm, đường huyết cao, loãng xương, tăng huyết áp. Nếu bạn đã từng dùng sản phẩm không rõ nguồn gốc trong thời gian dài, hãy kể với bác sĩ để được kiểm tra phù hợp, kể cả khi bạn thấy khỏe.

Ai chịu rủi ro cao nhất khi dùng thuốc lậu

Cùng một sản phẩm, mức độ nguy hiểm khác nhau tùy người dùng. Người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp dễ gặp biến cố khi sản phẩm chứa chất kích thích hoặc chất ảnh hưởng nhịp tim. Người bệnh gan, thận có khả năng đào thải kém, nên hoạt chất và tạp chất tích lũy nhanh hơn. Người đang dùng nhiều thuốc điều trị có nguy cơ tương tác mà không ai lường trước, vì không biết sản phẩm chứa gì. Phụ nữ mang thai và cho con bú có thể khiến thai nhi, trẻ bú mẹ tiếp xúc với hoạt chất. Trẻ em, thanh thiếu niên tự mua sản phẩm giảm cân hay tăng cơ cũng dễ bị ảnh hưởng do cơ thể đang phát triển. Nếu bạn thuộc một trong các nhóm này, càng cần tránh tuyệt đối sản phẩm không rõ nguồn gốc.

Cách tự bảo vệ khi lướt mạng

  • Coi mọi lời hứa «khỏi nhanh», «không tác dụng phụ» là dấu hiệu cảnh báo.
  • Không mua thuốc từ tài khoản cá nhân, nhóm kín, người livestream.
  • Kiểm tra số đăng ký sản phẩm trên cơ sở dữ liệu chính thức trước khi tin.
  • Hỏi bác sĩ, dược sĩ về sản phẩm bạn thấy quảng cáo; họ có thể giải thích vì sao nên hoặc không nên dùng.
  • Báo cáo bài đăng vi phạm cho nền tảng.
  • Nói chuyện với người thân, nhất là thanh thiếu niên và người cao tuổi, về rủi ro này.

Đổi thói quen từ «mua nhanh» sang «hỏi trước»

Thuốc lậu tồn tại vì có người mua. Mỗi khi muốn đặt một sản phẩm sức khỏe thấy trên mạng, hãy dừng lại và hỏi một người có chuyên môn. Một cuộc gọi tới dược sĩ hay một lần đi khám có thể tốn thời gian hơn, nhưng an toàn hơn rất nhiều so với việc đặt cược sức khỏe vào một gói hàng không rõ nguồn gốc.

Câu hỏi thường gặp

Sản phẩm có nhiều đánh giá tốt trên mạng có đáng tin không?

Không nhất thiết. Đánh giá có thể bị dàn dựng hoặc mua. Một sản phẩm thuốc đáng tin phải có nguồn gốc rõ ràng, số đăng ký hợp lệ và được bán bởi cơ sở có giấy phép.

Đã dùng thuốc lậu một thời gian nhưng không thấy gì, có cần đi khám?

Nên đi khám, đặc biệt nếu dùng kéo dài. Một số tác hại như tổn thương gan, thận, rối loạn chuyển hóa diễn ra âm thầm và chỉ phát hiện qua xét nghiệm.

Báo cáo bài bán thuốc lậu trên mạng xã hội thế nào?

Dùng chức năng báo cáo của nền tảng, chọn mục liên quan đến hàng cấm hoặc sản phẩm y tế. Bạn có thể phản ánh thêm tới Sở Y tế kèm ảnh chụp màn hình và đường link.

Bài liên quan