Sưởi than trong phòng kín mùa đông: ngộ độc khí CO và cách sơ cứu
Đốt than, củi để sưởi trong phòng kín sinh ra khí CO không màu, không mùi, có thể làm người đang ngủ hôn mê và tử vong mà không kịp nhận ra. Dấu hiệu sớm gồm đau đầu, chóng mặt, buồn nôn, mệt và nhiều người trong cùng phòng cùng bị. Khi nghi ngờ, việc đầu tiên là mở cửa từ vị trí an toàn, đưa người bị nạn ra chỗ thoáng và gọi 115; không ai nên đặt chậu than trong phòng ngủ, kể cả khi hé cửa.
Những ca bệnh từ mùa rét trước
Theo VTC News ngày 29/1/2026, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận nhiều ca ngộ độc CO trong đợt rét đầu năm. Một phụ nữ 43 tuổi ở Hà Nội nhập viện ngày 26/1 với tình trạng lúc tỉnh lúc mê, toan chuyển hóa, tổn thương tim và cơ; người chồng đặt chậu than trong lều xông và tử vong tại chỗ. Một cụ bà 88 tuổi ở Ninh Bình đốt than củi trong phòng kín khoảng 14 giờ, hai giờ sau người nhà phát hiện cụ hôn mê, phải đặt nội khí quản và chuyển lên tuyến trên trong tình trạng nguy kịch.
Những ca này xảy ra vào cả ban ngày lẫn ban đêm, ở cả người trẻ lẫn người già. Điểm chung là nguồn lửa đặt trong không gian đóng kín.
Khí CO tác động lên cơ thể ra sao
CO sinh ra khi nhiên liệu chứa carbon như than, củi, xăng dầu cháy không hoàn toàn. Khí này được hấp thu rất nhanh, gắn vào máu thay chỗ oxy, khiến não và tim thiếu oxy. Người đang ngủ không cảm nhận được gì, có thể bất tỉnh trong thời gian ngắn.
Báo Lào Cai ngày 10/11/2026 lưu ý hai điểm dễ gây chủ quan: ngộ độc CO thường không sốt, và chỉ số SpO2 đo bằng kẹp ngón tay bình thường hay người bệnh còn tỉnh không loại trừ được ngộ độc. Ai nghi đã hít khí CO đều cần được nhân viên y tế đánh giá, xét nghiệm.
Dấu hiệu theo mức độ
- Sớm: đau đầu, chóng mặt, mệt, buồn nôn, đôi khi khó thở.
- Nặng hơn: lú lẫn, nôn, đau mỏi toàn thân, tím tái.
- Rất nặng: hôn mê, tổn thương tim, ngừng thở.
Nôn và đau bụng khiến nhiều gia đình nghĩ là ngộ độc thực phẩm. Nếu cả nhà cùng mệt sau một đêm đốt than, hãy nghĩ ngay đến CO.
Sơ cứu đúng thứ tự
- Giữ an toàn cho chính mình. Khẩu trang thường hay khăn ướt không chặn được CO. Mở cửa sổ, cửa ra vào từ bên ngoài hoặc vị trí an toàn trước khi bước vào.
- Đưa người bị nạn ra chỗ thoáng khí.
- Gọi 115. Gọi 114 nếu cần lực lượng cứu nạn hỗ trợ.
- Không cho ăn, uống, dùng thuốc khi người bệnh lơ mơ hoặc bất tỉnh.
- Hồi sức tim phổi nếu người bệnh ngừng thở, theo hướng dẫn của tổng đài cấp cứu.
Ngay cả khi người bệnh tỉnh lại, vẫn cần đi khám. VTC News dẫn lời bác sĩ cho biết khoảng một nửa số người từng ngộ độc CO, kể cả nhẹ, có nguy cơ di chứng muộn như suy giảm trí nhớ, rối loạn tâm thần, rối loạn vận động.
Sưởi ấm thế nào cho an toàn
| Cách sưởi | Lưu ý an toàn |
|---|---|
| Chăn dày, quần áo nhiều lớp, tất, mũ | Cách an toàn nhất, nên ưu tiên cho phòng ngủ |
| Máy sưởi điện | Dùng đúng hướng dẫn, đặt xa chăn màn, không phủ đồ lên máy |
| Bếp than, củi | Chỉ dùng ở không gian thông thoáng, có đường thoát khói; không đặt trong phòng ngủ |
| Máy báo khí CO | Hỗ trợ cảnh báo, nhưng không phải lý do để tiếp tục đốt than trong phòng kín |
Trẻ nhỏ khó mô tả triệu chứng, còn người cao tuổi dễ bị nhầm với bệnh nền. Vì vậy, các gia đình có trẻ nhỏ, người già, phụ nữ mang thai hay người bệnh tim phổi càng nên bỏ hẳn thói quen sưởi than trong nhà.
Những nơi khí CO hay tích tụ mà ít ai nghĩ tới
Không chỉ chậu than trong phòng ngủ mới nguy hiểm. Khí CO có thể sinh ra ở bất kỳ nơi nào nhiên liệu cháy thiếu oxy trong không gian kém thông gió:
- Lều xông hơi tự chế đặt chậu than bên trong, như trường hợp được báo chí ghi nhận đầu năm 2026.
- Gian bếp kín cửa khi đun bếp củi, bếp than lâu để nấu bánh chưng, ninh xương dịp cuối năm.
- Nhà kho, gara có máy phát điện chạy xăng dầu khi mất điện.
- Ô tô nổ máy trong gara đóng cửa để sưởi ấm hoặc chờ người.
- Chòi canh, lán trại ở vùng cao, nơi người dân đốt lửa giữa nhà rồi ngủ.
Với mỗi nơi, nguyên tắc chung là có đường cho khói và khí thoát ra ngoài, không ngủ trong không gian đang có lửa cháy, và rời đi ngay khi thấy đau đầu, chóng mặt.
Nấu bánh chưng, đốt lửa ngày Tết
Tết Đinh Mùi 2027 đến vào giữa mùa rét. Nhiều gia đình thức đêm canh nồi bánh chưng, quây bạt kín quanh bếp cho đỡ gió, rồi ngủ thiếp đi ngay cạnh đó. Hãy đặt bếp ở sân, hiên thoáng, không quây kín bốn phía và không để trẻ nhỏ ngủ bên bếp. Người canh bếp nên thay ca, không ngủ trong lều hay phòng có bếp đang cháy.
Hàng xóm, người thuê trọ cũng cần được nhắc
Ở các khu trọ công nhân, sinh viên, phòng thường nhỏ, ít cửa sổ. Người thuê mới từ nơi khác đến có thể mang thói quen đốt than sưởi từ quê. Chủ nhà trọ nên nhắc trực tiếp, dán thông báo ở lối đi và kiểm tra khi thấy mùi khói. Nếu thấy phòng bên cạnh đóng kín cửa cả buổi sáng mà trước đó có đốt than, đừng ngại gõ cửa hỏi thăm; một lần gõ cửa đúng lúc có thể cứu được người.
Kiểm tra nhà trước đợt rét đầu tiên
Trước khi đợt gió mùa mạnh tràn về, hãy rà soát vài điểm: phòng nào có người già ngủ một mình, chỗ nào có bếp than gần cửa phòng ngủ, máy sưởi đã kiểm tra dây điện chưa. Với người cao tuổi đang dùng nhiều loại thuốc, cũng nên để ý những biểu hiện mệt, lú lẫn bất thường, và đừng vội cho rằng đó là do thuốc hay tuổi tác; bài vì sao nên khám bệnh trực tiếp thay vì tự chẩn đoán giải thích lý do. Những thắc mắc thường gặp khác về an toàn trong gia đình được tổng hợp ở bài hỏi đáp an toàn thuốc và sức khỏe.
Câu hỏi thường gặp
Hé cửa khi đốt than trong phòng có an toàn không?
Không. Các khuyến cáo năm 2026 nhấn mạnh không đặt bếp than, chậu than trong phòng ngủ, kể cả khi chỉ sưởi ngắn hay mở hé cửa, vì lượng khí thoát ra không đủ để loại bỏ CO.
Than hoa có ít khí CO hơn than tổ ong không?
Mọi loại than, củi khi cháy không hoàn toàn trong không gian kín đều sinh CO. Không loại nào an toàn để đốt trong phòng đóng kín.
Người bị ngộ độc CO nhẹ đã tỉnh có cần đi viện?
Có. Người bệnh cần được đánh giá và xét nghiệm, vì chỉ số SpO2 bình thường không loại trừ ngộ độc, và di chứng thần kinh có thể xuất hiện muộn.
Có nên mua máy báo khí CO?
Máy báo CO là công cụ hỗ trợ hữu ích, nhất là ở nhà dùng bếp đốt nhiên liệu. Tuy vậy, nó không thay thế được việc không đốt than trong phòng ngủ.
Bài liên quan

Trẻ bị bỏng nước nóng, máy sưởi mùa đông: sơ cứu đúng trong 20 phút
Mùa đông trẻ dễ bỏng vì nồi lẩu, phích nước, máy sưởi. Làm mát vết bỏng bằng nước mát chảy 20 phút, những thứ không được bôi và khi nào phải đưa trẻ đến viện.

Trẻ uống nhầm thuốc người lớn: xử trí ngay tại nhà và cách phòng
Trẻ 1–5 tuổi hay uống nhầm thuốc, hóa chất của người lớn. Việc nên và không nên làm trong vài phút đầu, thông tin cần mang tới viện và cách cất thuốc an toàn.

Hạ thân nhiệt ở người cao tuổi ngày rét đậm: dấu hiệu và cách làm ấm
Thân nhiệt dưới 35 độ C là cấp cứu, người già sống một mình dễ gặp nhất. Cách nhận biết run, lú lẫn, nói líu, làm ấm đúng và việc cần tránh ngày rét đậm.

Tiêm vắc xin cúm mùa 2026–2027: ai nên tiêm và tiêm lúc nào
WHO cập nhật cả ba thành phần vắc xin cúm mùa 2026–2027. Ai nên tiêm, tiêm lúc nào để kịp Tết Đinh Mùi, phản ứng sau tiêm thường gặp và các hiểu lầm hay gặp.