Nhận diện trang web bán thực phẩm chức năng giả mạo

Một trang web bán thực phẩm chức năng giả mạo thường để lộ dấu vết ở tên miền, thông tin doanh nghiệp, cách quảng cáo, phương thức thanh toán và số giấy tờ công bố sản phẩm. Nếu trang web hứa hẹn chữa bệnh, giấu thông tin pháp lý, chỉ nhận chuyển khoản và dùng hình ảnh bác sĩ, người nổi tiếng không rõ nguồn, bạn nên dừng lại trước khi đặt hàng. Bài viết này đưa ra một quy trình kiểm tra cụ thể mà ai cũng có thể làm trong mười phút.

Thực phẩm chức năng khác thuốc ở điểm nào

Trước khi kiểm tra trang web, cần nhớ rằng thực phẩm bảo vệ sức khỏe, cách gọi chính thức của nhiều sản phẩm «thực phẩm chức năng», không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Theo quy định quảng cáo, các sản phẩm này phải kèm dòng khuyến cáo rằng sản phẩm không phải là thuốc. Đây là chi tiết đầu tiên giúp bạn phân biệt: trang web nào quảng cáo thực phẩm chức năng «chữa khỏi tiểu đường», «đánh bay ung thư» là đang vi phạm.

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe do Cục An toàn thực phẩm quản lý, khác với thuốc do Cục Quản lý Dược quản lý. Điều này quan trọng khi bạn cần tra cứu hoặc phản ánh.

Bước 1: Soi kỹ tên miền và giao diện

• Tên miền na ná thương hiệu: thêm chữ, đổi một ký tự, dùng đuôi lạ. Trang giả thường tạo nhiều tên miền để thay thế khi bị chặn.
• Trang một sản phẩm: chỉ có một trang dài cuộn xuống, toàn ảnh và lời chứng thực, nút «đặt hàng ngay» lặp lại nhiều lần.
• Đồng hồ đếm ngược, «chỉ còn vài suất»: tạo áp lực để bạn quyết định vội.
• Lỗi chính tả, ảnh mờ, ảnh bị cắt logo: dấu hiệu sao chép từ nơi khác.
• Giả giao diện báo chí: một số trang làm giống trang báo điện tử để «bài viết» quảng cáo trông như tin tức.

Bước 2: Tìm thông tin doanh nghiệp

Một website kinh doanh hợp pháp thường công bố tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ, số điện thoại ở chân trang hoặc trang giới thiệu. Bạn có thể tra mã số thuế, tên doanh nghiệp trên cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp để xem doanh nghiệp có tồn tại và ngành nghề có phù hợp không.

Nếu trang web không có bất kỳ thông tin nào, hoặc thông tin không khớp (ví dụ địa chỉ là một quán cà phê, mã số thuế thuộc doanh nghiệp khác), đó là dấu hiệu rất đáng ngờ. Website thương mại điện tử bán hàng tại Việt Nam cũng có nghĩa vụ thông báo với Bộ Công Thương; nhiều trang hợp pháp hiển thị logo «Đã thông báo Bộ Công Thương» có thể bấm vào để kiểm tra.

Bước 3: Đọc kỹ lời quảng cáo

Những cụm từ sau xuất hiện càng nhiều thì càng nên nghi ngờ:

• «Chữa khỏi», «dứt điểm», «đặc trị», «thay thế thuốc tây».
• «Không tác dụng phụ», «an toàn tuyệt đối cho mọi người».
• «Được bác sĩ đầu ngành khuyên dùng» mà không nêu tên hay nơi công tác có thể kiểm chứng.
• «Công nghệ độc quyền của nước ngoài», «được giải thưởng quốc tế» mà không có nguồn.
• Ảnh trước và sau với kết quả quá ấn tượng.

Đặc biệt cảnh giác với hình ảnh, video người nổi tiếng hoặc bác sĩ có thật giới thiệu sản phẩm. Hiện nay video có thể bị cắt ghép hoặc làm giả bằng công nghệ, và nhiều người nổi tiếng đã lên tiếng bị mạo danh.

Bước 4: Kiểm tra số công bố sản phẩm

Thực phẩm bảo vệ sức khỏe lưu hành hợp pháp phải có giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm. Hãy tìm số này trên nhãn hoặc trên trang web, sau đó tra cứu trên hệ thống của Cục An toàn thực phẩm. So sánh tên sản phẩm, thành phần, doanh nghiệp chịu trách nhiệm với thông tin trên trang bán.

Nếu không tìm thấy, hoặc sản phẩm trên trang có thành phần, công dụng khác với hồ sơ công bố, đừng mua. Bạn cũng nên kiểm tra xem sản phẩm có nằm trong danh sách cảnh báo hay không. Bài thực phẩm chức năng bị thu hồi và cấm lưu hành giải thích cách đọc các cảnh báo này.

Bước 5: Xem xét cách thanh toán và chính sách

Bước 6: Tìm hiểu đánh giá từ bên ngoài

Đừng chỉ đọc phản hồi trên chính trang web. Hãy tìm tên sản phẩm, tên miền kèm từ «lừa đảo», «cảnh báo», «thu hồi» trên công cụ tìm kiếm. Xem có thông tin từ cơ quan nhà nước hay báo chí chính thống không. Nếu thấy nhiều người phản ánh không nhận được hàng, hàng khác mô tả hay bị gọi điện ép mua, hãy tránh xa.

Bước 7: Kiểm tra sản phẩm khi nhận hàng

Nếu đã đặt mua, việc kiểm tra chưa kết thúc. Khi nhận, hãy xem bao bì có niêm phong nguyên vẹn, nhãn có ghi số công bố, tên và địa chỉ doanh nghiệp chịu trách nhiệm, ngày sản xuất, hạn dùng, dòng khuyến cáo không phải là thuốc hay không. Sản phẩm nhập khẩu cần có nhãn phụ tiếng Việt. Nếu thông tin trên hộp khác với những gì trang web quảng cáo, hoặc hộp in mờ, nhòe, thiếu thông tin, đừng mở dùng. Chụp ảnh ngay lúc nhận để làm bằng chứng nếu cần khiếu nại.

Khi đã đặt hàng từ trang giả

1. Không sử dụng sản phẩm nếu nghi ngờ.
2. Liên hệ ngân hàng ngay nếu đã thanh toán bằng thẻ để được hướng dẫn.
3. Lưu toàn bộ ảnh chụp trang web, đơn hàng, tin nhắn.
4. Phản ánh tới Cục An toàn thực phẩm, cơ quan quản lý thị trường, hoặc theo hướng dẫn trong bài cách tố giác cơ sở bán thuốc giả.
5. Cảnh giác với cuộc gọi «hoàn tiền» sau đó, vì có thể là lừa đảo lần hai.

Thực phẩm chức năng thật cũng cần dùng có suy nghĩ

Ngay cả sản phẩm hợp pháp cũng không phải lúc nào cũng cần thiết. Một số thành phần có thể tương tác với thuốc bạn đang dùng hoặc không phù hợp với bệnh nền. Trước khi bổ sung, hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt nếu bạn đang mang thai, cho con bú, dùng thuốc chống đông hay điều trị bệnh mạn tính. Và hãy nhớ: không sản phẩm nào thay thế được chế độ ăn hợp lý, vận động và điều trị đúng phác đồ. Nếu bạn cũng cân nhắc mua thuốc qua mạng, xem thêm bài rủi ro khi mua thuốc online.