Cảnh báo thuốc bổ thần kinh giả mạo nhãn hiệu uy tín

Thuốc bổ thần kinh, bổ não là nhóm sản phẩm bán chạy, được nhiều người mua cho cha mẹ lớn tuổi, học sinh ôn thi hay người làm việc căng thẳng. Chính vì nhu cầu lớn, nhóm này thường bị làm giả bằng cách nhái bao bì của nhãn hiệu có tiếng. Hàng giả có thể không có hoạt chất, có thành phần lạ hoặc bị nhiễm tạp chất. Để tránh, bạn cần biết các chiêu thức giả mạo, kiểm tra kỹ bao bì và nguồn mua, và trên hết hiểu rằng không sản phẩm «bổ não» nào thay thế được việc khám và điều trị đúng khi có vấn đề về trí nhớ, giấc ngủ hay thần kinh.

«Thuốc bổ thần kinh» thực chất là gì

Trên thị trường, cụm từ này được dùng cho rất nhiều loại sản phẩm khác nhau. Có sản phẩm là thuốc đã đăng ký, chứa hoạt chất hoặc dược liệu được cấp phép với chỉ định cụ thể. Có sản phẩm là thực phẩm bảo vệ sức khỏe chứa chiết xuất thảo dược, vitamin nhóm B, omega-3. Có sản phẩm là vitamin tổng hợp. Mỗi loại có cơ chế quản lý khác nhau: thuốc do Cục Quản lý Dược, thực phẩm bảo vệ sức khỏe do Cục An toàn thực phẩm.

Hiểu sự khác biệt này giúp bạn biết cần tra cứu ở đâu và tránh kỳ vọng sai. Một số sản phẩm có bằng chứng hỗ trợ cho chỉ định hẹp, nhưng không có sản phẩm nào được chứng minh làm người khỏe mạnh «thông minh hơn» hay «chữa khỏi» bệnh lý thoái hóa thần kinh.

Vì sao nhóm này hấp dẫn kẻ làm giả

• Nhu cầu ổn định và rộng: người già, người trẻ, học sinh, dân văn phòng đều là khách hàng.
• Khó đánh giá hiệu quả: người dùng không có cách đo «bổ» đến đâu, nên hàng giả không có tác dụng cũng khó bị phát hiện.
• Giá trị cao: sản phẩm ngoại nhập, nhãn hiệu nổi tiếng có giá cao, chênh lệch lợi nhuận lớn.
• Hay được mua làm quà: người mua quan tâm hộp đẹp hơn là kiểm tra thông tin.

Các chiêu thức giả mạo thường gặp

Nhái bao bì gần như y hệt

Kẻ làm giả sao chép màu sắc, logo, bố cục của sản phẩm thật. Chỉ khi đặt cạnh hàng thật mới thấy khác biệt nhỏ như sắc độ màu, độ sắc nét chữ, chất liệu hộp, cách in số lô.

Đặt tên na ná

Thay đổi một chữ cái, thêm tiền tố, hậu tố, hoặc dùng bao bì có phong cách tương tự nhãn hiệu nổi tiếng để người mua nhầm lẫn. Sản phẩm này có thể có giấy tờ riêng nhưng cố tình gây nhầm với thương hiệu khác.

«Hàng xách tay», «hàng nội địa nước ngoài»

Sản phẩm được giới thiệu là mua trực tiếp từ nước ngoài, không có nhãn phụ tiếng Việt, giá rẻ hơn hàng phân phối chính thức. Người mua không có cách nào kiểm chứng nguồn gốc thật.

Bán qua kênh tặng quà, hội thảo

Sản phẩm được giới thiệu tại các buổi «tư vấn sức khỏe miễn phí» cho người cao tuổi, kèm lời quảng cáo cải thiện trí nhớ, phòng đột quỵ, chữa mất ngủ.

Rủi ro khi dùng phải hàng giả

Hàng giả không có hoạt chất thì «chỉ» mất tiền và mất thời gian. Nhưng nguy hiểm hơn là:

• Người bệnh có triệu chứng thật như hay quên, chóng mặt, tê tay chân, mất ngủ, tin vào sản phẩm và trì hoãn khám. Những triệu chứng này có thể là dấu hiệu của thiếu máu não, tăng huyết áp, tiểu đường, trầm cảm, suy giáp hoặc bệnh thần kinh cần điều trị.
• Sản phẩm có thể chứa thành phần không khai báo, ví dụ chất an thần để tạo cảm giác «ngủ ngon», gây tương tác với thuốc đang dùng.
• Sản xuất không đảm bảo có thể dẫn đến nhiễm vi sinh, kim loại nặng.

Với người cao tuổi đang dùng thuốc chống đông, thuốc huyết áp, việc tự bổ sung sản phẩm không rõ thành phần càng rủi ro. Bài tương tác thuốc nguy hiểm có thêm thông tin về vấn đề này.

Kiểm tra sản phẩm trước khi mua và dùng

Hướng dẫn chi tiết các bước quan sát có trong bài phân biệt thuốc thật giả bằng mắt thường.

Mua làm quà cho người thân: lưu ý thêm

Nhiều người mua thuốc bổ thần kinh làm quà biếu ông bà, cha mẹ. Trước khi mua, hãy hỏi người thân đang dùng những thuốc gì, có bệnh nền gì. Một món quà sức khỏe tốt hơn có thể là một buổi khám sức khỏe định kỳ, hoặc đưa người thân đi kiểm tra trí nhớ, giấc ngủ khi họ có than phiền. Nếu vẫn muốn tặng sản phẩm bổ sung, hãy hỏi bác sĩ của người thân và mua ở nơi đáng tin.

Triệu chứng nào cần đi khám thay vì uống thuốc bổ

• Hay quên tăng dần, ảnh hưởng sinh hoạt, lạc đường ở nơi quen.
• Đau đầu kéo dài, đau đầu dữ dội đột ngột.
• Chóng mặt kèm yếu tay chân, nói khó, méo miệng (cần cấp cứu ngay vì có thể là đột quỵ).
• Tê bì tay chân kéo dài.
• Mất ngủ kéo dài kèm buồn chán, lo âu.
• Run tay, cử động chậm.

Đây không phải những vấn đề mà thuốc bổ có thể giải quyết. Chẩn đoán đúng mới giúp điều trị đúng. Đọc thêm về tầm quan trọng của khám bệnh trực tiếp.

Khi nghi ngờ đã mua hàng giả

Ngừng dùng, giữ lại sản phẩm và hóa đơn, liên hệ hãng sản xuất hoặc nhà phân phối chính thức để xác minh số lô. Nếu xác định là hàng giả, phản ánh tới Sở Y tế hoặc cơ quan quản lý thị trường. Nếu đã dùng và có triệu chứng bất thường, đi khám và mang theo sản phẩm.